Bank Ochrony Środowiska

Analiza umów kredytowych Banku Ochrony Środowiska S.A. (zarówno denominowanych w EUR, jak i CHF) wykazuje stosowanie szeregu klauzul abuzywnych. Większość z nich nie znajdowała się bezpośrednio w treści samej umowy, lecz została ukryta w załączniku – „Zbiorze Ogólnych Zasad Kredytowania w Zakresie Udzielania Kredytów Hipotecznych” (dalej: ZOZK).Poniżej prezentujemy kluczowe zapisy, które ze względu na swoją wadliwość prawną, stanowią podstawę do unieważnienia umowy kredytowej w całości.

1. Mechanizm ustalania kwoty kredytu i arbitralny spread walutowy

Bank stosował konstrukcję, w której kredyt formalnie opiewał na walutę obcą, ale był wypłacany i spłacany w złotówkach. Bank wprost przyznawał w regulaminie, że stosowany przez niego „spread” (różnica między kursem kupna a sprzedaży) wpływa na wysokość zobowiązania klienta.§ 2 ust. 2 Umowy kredytu:„Kwota kredytu, z zastrzeżeniem § 18 ZOZK, wynosi (...) EUR (słownie:...), nie więcej niż równowartość (...) PLN.”§ 18 ust. 1 ZOZK:„Kredyt uruchamiany i spłacany jest w złotych, z zastrzeżeniem ust. 7 i 8. Zmiana spreadu walutowego stosowanego przez Bank ma wpływ na wysokość wypłaconego kapitału oraz wysokość rat kapitałowo-odsetkowych.”Dlaczego te zapisy są abuzywne?Powyższe klauzule wprowadzają do umowy element ryzykowny, nad którym kontrolę ma wyłącznie bank. Zapis § 2 ust. 2, ograniczający kwotę wypłaty w PLN przy jednoczesnym określeniu salda w walucie obcej, powoduje, że klient w momencie podpisywania umowy nie wie, jaki kapitał w walucie faktycznie pożycza. Z kolei § 18 ust. 1 ZOZK to otwarte przyznanie się banku, że stosowany przez niego spread (czyli ukryty koszt kredytu) bezpośrednio wpływa na wysokość długu i rat, co narusza równowagę stron kontraktu.

2. Klauzula przeliczeniowa przy wypłacie kredytu (kurs kupna)

Bank przyznał sobie prawo do przeliczenia wypłacanej kwoty kredytu według własnego kursu kupna waluty, nie określając jasnych zasad jego ustalania.§ 18 ust. 3 ZOZK:„Kredyt uruchamiany jest w złotych, przy jednoczesnym przeliczeniu na wybrana przez Kredytobiorca i określoną w Umowie walutę, po kursie kupna dewiz wg Tabeli kursów z dnia uruchomienia kredytu, obowiązującym w momencie wykonania operacji.”Dlaczego ten zapis jest abuzywny?Klauzula ta odsyła do Tabeli kursów banku, nie precyzując, w jaki sposób ta tabela jest tworzona. Sformułowanie „obowiązującym w momencie wykonania operacji” daje bankowi pełną dowolność w wyborze chwili, w której dokona przeliczenia, a tym samym – w ustaleniu początkowego salda zadłużenia kredytobiorcy w walucie obcej.

3. Klauzula przeliczeniowa przy spłacie rat (kurs sprzedaży)

Analogiczny mechanizm bank zastosował przy spłacie rat, zmuszając kredytobiorcę do spłaty w PLN po kursie sprzedaży ustalanym jednostronnie przez bank.§ 18 ust. 6 ZOZK:„Spłata kredytu denominowanego wraz z odsetkami następuje w złotych, w ratach określonych w walucie z Umowy, wg przeliczenia, po ustalonym wg ostatniej Tabeli kursów kursie sprzedaży dewiz obowiązującym w Banku w dniu wpłaty środków na rachunek kredytowy Kredytobiorcy, z zastrzeżeniem ust. 7 i 8.”Dlaczego ten zapis jest abuzywny?To klasyczny przykład klauzuli indeksacyjnej/denominacyjnej uznawanej przez sądy za rażąco naruszającą interesy konsumenta. Uzależnia ona wysokość miesięcznej raty od kursu sprzedaży, który bank ustala swobodnie. Kredytobiorca jest tu zdany na łaskę banku i nie ma możliwości zweryfikowania, czy zastosowany kurs jest rynkowy i uczciwy. Tego typu zapisy są główną przyczyną unieważniania umów frankowych przez sądy w Polsce.