Postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 listopada 2025 roku w sprawie C‑137/25 stanowi kolejny, niezwykle ważny krok na drodze do ochrony polskich konsumentów w sporach z bankami. Decyzja ta, wydana w trybie art. 99 regulaminu postępowania, ma charakter jednoznaczny i potwierdza dotychczasową, pro-konsumencką linię orzeczniczą.

Dotyczy ona w szczególności klauzuli przeliczeniowej stosowanej przez GE Money Bank, którego następcą prawnym jest Bank BPH S.A. Postanowienie TSUE w sprawie C-137/25 rozwiewa wszelkie wątpliwości: Sąd Krajowy nie może modyfikować nieuczciwego warunku umownego, usuwając jedynie jego część, taką jak marża banku. Cała nieuczciwa klauzula musi zostać usunięta z umowy.

Kontekst Sprawy: Klauzula „Kurs NBP plus/minus marża banku”

Sprawa C-137/25 dotyczy umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego, zawartej pierwotnie z GE Money Bank, a obecnie obsługiwanej przez Bank BPH S.A. (dawniej również Bank BPH S.A., po przejęciu części aktywów).

Kwestionowana klauzula dotyczyła sposobu ustalania kursów wymiany waluty obcej. Bank oparł swoje przeliczenia o kurs NBP plus/minus marża banku – element, który pozwalał bankowi na jednostronne i arbitralne ustalanie faktycznie stosowanego kursu, co naruszało równowagę stron umowy i czyniło klauzulę nieuczciwą w świetle Dyrektywy 93/13/EWG.

W toku postępowania krajowego, Sąd Apelacyjny nakazał Sądowi Okręgowemu uznać umowę za ważną po usunięciu jedynie elementu dotyczącego marży kupna i sprzedaży stosowanej przez bank. Taka interpretacja miała na celu utrzymanie umowy w mocy poprzez zastąpienie nieuczciwego elementu, co w praktyce prowadziłoby do przeliczania rat jedynie po średnim kursie NBP.

Decydujące Stanowisko TSUE: Zakaz Modyfikacji Nieuczciwej Klauzuli

Sąd Okręgowy w Warszawie skierował pytanie prejudycjalne, mając wątpliwości co do zgodności wytycznych Sądu Apelacyjnego z prawem Unii. W swoim postanowieniu, TSUE C‑137/25 jednoznacznie potwierdził dotychczasową, rygorystyczną wykładnię Dyrektywy 93/13:

1. Brak możliwości częściowego utrzymania klauzuli: Trybunał przypomniał, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Dyrektywy stoją na przeszkodzie temu, by warunek uznany za nieuczciwy został częściowo utrzymany w mocy poprzez usunięcie elementów przesądzających o jego nieuczciwym charakterze, jeżeli usunięcie to sprowadzałoby się do mającej wpływ na istotę rzeczonego warunku zmiany jego treści.
2. Usunięcie marży zmienia istotę klauzuli: Usunięcie tylko elementu marży banku z klauzuli przeliczeniowej, pozostawiając przeliczenie po kursie NBP, prowadziłoby do niedopuszczalnej modyfikacji warunku, która zmienia jego istotę. Klauzula indeksacyjna jest nierozerwalną całością.

Zgodnie z zasadą odstraszającego skutku Dyrektywy 93/13, banki, które stosują nieuczciwe warunki, muszą ponieść konsekwencje w postaci całkowitego wyłączenia tych warunków z umowy, a nie tylko ich „korekty” przez sąd. Modyfikacja warunku przez sąd osłabiałaby ten cel.

Skutki Prawne dla Kredytobiorców GE Money Bank / BPH

Postanowienie TSUE ma fundamentalne znaczenie dla spraw dotyczących kredytów indeksowanych, w których stosowano mechanizm kurs NBP plus/minus marża banku.

1. Usunięcie Całej Klauzuli Przeliczeniowej: Sąd krajowy, stwierdzając nieuczciwy charakter klauzuli, ma obowiązek ją w całości usunąć z umowy – bez dokonywania jakichkolwiek modyfikacji (np. usuwania tylko marży, a pozostawienia kursu NBP).
2. Kredyt jako złotowy, nieindeksowany (odfrankowienie): Usunięcie klauzuli przeliczeniowej oznacza, że umowa (o ile może dalej obowiązywać) powinna być wykonywana jako kredyt złotowy o oprocentowaniu opartym na wskaźniku właściwym dla CHF (np. LIBOR/SARON), bez mechanizmu indeksacji.
3. Ważność umów a Bank BPH: W przypadku kredytów Bank BPH (wcześniej GE Money Bank), tak jak w większości umów frankowych, usunięcie klauzul przeliczeniowych uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy, co najczęściej prowadzi do stwierdzenia jej nieważności w całości, zgodnie z wolą konsumenta.

Pierwszeństwo Prawa Unii nad Polskim KPC

Postanowienie TSUE dotyczyło również kwestii proceduralnej, mającej kluczowe znaczenie dla sądów pierwszej instancji. Trybunał przypomniał, że zasada pierwszeństwa prawa Unii ma bezwzględny charakter. Jeżeli Sąd Okręgowy uzna, że wytyczne Sądu Apelacyjnego (wynikające np. z art. 386 § 6 Kodeksu Postępowania Cywilnego) są sprzeczne z wykładnią Dyrektywy 93/13 dokonaną przez TSUE, Sąd ten ma obowiązek odstąpić od stosowania tych wytycznych i zastosować się bezpośrednio do prawa Unii.

Jest to potężne narzędzie w rękach sędziów, które wzmacnia ich niezależność w zakresie stosowania prawa europejskiego i zapewnia skuteczność ochrony konsumenta.

Postanowienie TSUE C‑137/25 jest ostatecznym potwierdzeniem, że próby "ratowania" przez banki nieuczciwych umów za pomocą kosmetycznych zmian, takich jak usunięcie tylko marży, są bezpodstawne i sprzeczne z prawem Unii. Konsumenci mają prawo do pełnego usunięcia nieuczciwego warunku. Jest to doskonała wiadomość dla Frankowiczów, którzy zaciągnęli kredyty w GE Money Bank / Bank BPH S.A., umacniająca ich pozycję w sporze.