W dzisiejszym wpisie przyjrzymy się bliżej sprawie unieważnienia umowy kredytu hipotecznego, która zakończyła się korzystnym wyrokiem dla kredytobiorców. Sąd Okręgowy w Krakowie, w wyroku z dnia 25 marca 2025 roku (sygn. akt I C 3225/24), zasądził na rzecz powodów kwoty w PLN i EUR, jednocześnie unieważniając umowę kredytu denominowanego w walucie euro, zawartą z Deutsche Bank Polska S.A..

Przedmiot sprawy – o co toczył się spór?

Powodowie, T. K. i M. K., zawarli w dniu 4 lipca 2011 roku umowę kredytu hipotecznego na cele mieszkaniowe. Mimo że kwota kredytu w umowie została podana w EUR (76 370,00 EUR), faktycznie została im wypłacona w złotych polskich (290 000 zł). Spłata kredytu następowała w EUR. Powodowie, zarabiający w PLN, nigdy nie prowadzili działalności gospodarczej w zakupionej nieruchomości.

Powodowie domagali się stwierdzenia nieważności umowy kredytu i zwrotu nienależnie zapłaconych świadczeń w kwocie 851,80 zł oraz 84 719,30 EUR. Argumentowali, że umowa jest nieważna, ponieważ narusza art. 69 Prawa bankowego, zasadę swobody umów, a także zasady współżycia społecznego. Dodatkowo, podnieśli zarzut, że bank nie przedstawił im rzetelnych informacji dotyczących ryzyka walutowego oraz że w umowie znajdują się klauzule abuzywne (niedozwolone). Co istotne, umowa nie podlegała negocjacjom.

Deutsche Bank Polska S.A. wnosił o oddalenie powództwa, twierdząc, że umowa jest zgodna z prawem, a zarzuty powodów opierają się na błędnej interpretacji przepisów. Bank utrzymywał, że był to kredyt walutowy, a nie indeksowany, oraz że klauzule w umowie nie miały charakteru abuzywnego.

Kluczowe ustalenia Sądu i argumentacja

Sąd Okręgowy w Krakowie, po analizie dowodów, w pełni uwzględnił powództwo kredytobiorców. W uzasadnieniu wyroku Sąd skupił się na kilku kluczowych kwestiach:

1. Charakter umowy – kredyt denominowany, nie walutowy: Sąd jasno stwierdził, że zawarta umowa była umową o kredyt denominowany, a nie walutowy. Mimo że kwota kredytu była wyrażona w EUR, zasada działania umowy przewidywała wypłatę i spłatę rat w złotówkach. Ważnym aspektem było ustalenie, że choć kredyt był przeznaczony na cele mieszkaniowe, co w praktyce wiązało się z wypłatą w PLN, to możliwość wypłaty kredytu w walucie obcej była uzależniona od uznaniowej zgody banku. Ta dyskrecjonalna władza banku w zakresie waluty wypłaty, zwłaszcza przy kredytach na cele mieszkaniowe, wykluczała, w ocenie Sądu, uznanie umowy za walutową.
2. Brak sprzeczności z art. 353¹ k.c. i art. 69 Prawa bankowego: Sąd uznał, że sama konstrukcja umowy kredytu denominowanego nie jest sprzeczna z art. 69 Prawa bankowego ani z art. 353¹ Kodeksu cywilnego. Ustawodawca wprowadził przepisy dotyczące kredytów indeksowanych i denominowanych, co świadczy o ich dopuszczalności.
3. Sprzeczność z zasadami współżycia społecznego w tej sprawie: Sąd nie uznał umowy za nieważną wyłącznie na podstawie sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Stwierdził, że nierównowaga kontraktowa między konsumentem a przedsiębiorcą powinna być oceniana przede wszystkim na gruncie przepisów dotyczących ochrony konsumentów.
4. Niedozwolone klauzule umowne (abuzywne) – klucz do unieważnienia: Najważniejszym elementem rozstrzygnięcia było uznanie postanowień umowy za niedozwolone klauzule umowne, tzw. klauzule abuzywne, na podstawie art. 385¹ Kodeksu cywilnego.
5. Status konsumenta: Sąd jednoznacznie potwierdził, że powodowie mieli status konsumentów, niezależnie od ich wykształcenia czy zawodu (jeden z powodów był radcą prawnym). Kredyt był przeznaczony na cele mieszkaniowe, co potwierdza ich status konsumenta.
6. Brak indywidualnych uzgodnień: Klauzule dotyczące przeliczania walut (wypłata kredytu po kursie kupna, spłata rat po kursie sprzedaży) były częścią wzorca umownego narzuconego przez bank i nie podlegały indywidualnym negocjacjom. Sąd podkreślił, że powodowie nie mieli realnego wpływu na treść tych postanowień.
7. Jednostronne ustalanie kursów przez bank: Sąd uznał, że bank miał jednostronną swobodę w ustalaniu kursów waluty, co rażąco naruszało interesy konsumentów. Wskazano, że samo zapewnienie możliwości spłaty rat w walucie obcej nie uchyla abuzywności postanowień dotyczących spłaty w PLN przy zastosowaniu dowolnie ustalanych przez bank kursów.
8. Brak przeszkody w unieważnieniu mimo spłaty w walucie obcej: Sąd, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jasno wskazał, że fakt spłacania kredytu przez konsumentów bezpośrednio w walucie euro (a nie w złotych polskich, np. poprzez mechanizm przeliczenia) nie stanowi przeszkody dla unieważnienia umowy. Dla oceny abuzywności klauzul i nieważności umowy kluczowa jest jej konstrukcja prawna i zapisane w niej warunki, a nie sposób, w jaki kredytobiorca faktycznie wykonywał umowę (tj. dokonywał spłat). To wada konstrukcyjna umowy, a nie indywidualne zachowania konsumenta, decyduje o jej nieważności.

Sąd ustalił, że pomimo podpisania przez powodów oświadczenia o świadomości ryzyka kursowego, nie zostali oni rzetelnie poinformowani o wpływie wahań kursowych na ich zobowiązanie, ani o sposobie ustalania kursów przez bank. Bank nie przedstawił im historycznych kursów euro ani innych informacji pozwalających na realną ocenę ryzyka.

Podsumowanie

Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie jest kolejnym potwierdzeniem korzystnej linii orzeczniczej dla kredytobiorców w sprawach dotyczących kredytów denominowanych i indeksowanych do walut obcych. Podkreśla on znaczenie indywidualnego uzgodnienia warunków umowy i zakazuje stosowania przez banki klauzul, które dają im jednostronną swobodę w kształtowaniu zobowiązań konsumentów, zwłaszcza gdy dotyczy to tak kluczowych kwestii jak waluta wypłaty kredytu w zależności od jego celu, a także potwierdza, że sposób spłaty kredytu przez konsumenta nie ratuje wadliwej konstrukcji umowy.

Jeśli masz pytania dotyczące swojej umowy kredytowej lub podejrzewasz, że zawiera ona niedozwolone klauzule, skontaktuj się z nami. Pomożemy Ci ocenić Twoją sytuację i podjąć odpowiednie kroki prawne